Cemâziyelevvel Ayı Ne Zaman, Hangi İbadetler Yapılır?

Cemâziyelevvel, Hicrî takvimin beşinci ayı olup manevî atmosferi, tarihî hatıraları ve kulları Rabbine yaklaştıran ibadetlerle müzeyyen bir zamandır. Arapça “jamāda” kökünden gelir; “donmak, kuraklaşmak, katılaşmak” manalarını taşır. Bu yönüyle hem tabiatın dış hâlini hem de insan kalbinin zaman zaman donup katılaşan hâlini sembolize eder.

İşte bu sebeple geçmiş âlimler Cemâziyelevvel ayına “kalbi yumuşatma, nefsi ıslah etme ve iç muhasebeye yönelme ayı” demişlerdir. Osmanlı uleması, Cemâziyelevvel’in sükûnet ve tefekkür ayı olduğunu, kulun Rabbine yaklaşması için özel bir fırsat sunduğunu belirtir.

Nitekim takvimde haram aylardan biri olmasa da, pek çok faziletli olaya sahne olduğundan “feyizli aylar” arasında zikredilir. Bu ayda yapılan dua, istiğfar ve zikirlerin kalpteki gafleti çözme kabiliyetinden dolayı bazı mutasavvıflar Cemâziyelevvel’i “manevî berraklaşma mevsimi” olarak adlandırmıştır.

Kur’ân-ı Kerîm’de, “Şüphesiz ayların sayısı Allah katında, Allah’ın gökleri ve yeri yarattığı gündeki yazısına göre on ikidir…” (Tevbe, 9/36) buyrularak ayların ilahî bir takdir üzere olduğu bildirilir. Müfessirler, her ayın kendi içinde saklı bir hikmet ve tecelli barındırdığını ifade ederler. Cemâziyelevvel de yılın iç muhasebe dönemlerinden biri kabul edilmiştir.

İslâm tarihinde bu ay pek çok manalı hâdiseye şahit olmuştur. İslâm Ansiklopedisi’ne göre Hz. Ali Efendimiz bu ayın sekizinde doğmuş; yine bu ayda vuku bulan Cemel Vak’ası, Müslümanlar arasında derin bir tövbeye vesile olmuştur. Bu sebeple birçok âlim, Cemâziyelevvel’i tövbe ayı olarak addeder.

Peygamber Efendimiz (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: “Zaman, Allah’ın gökleri ve yeri yarattığı günkü şekliyle dönmektedir.” (Buhârî, Hac 132; Müslim, Kasâme 29)

Cemaziyelevvel Ayı Nedir?

Cemaziyelevvel, hicri yılın beşinci ayıdır. Rebiülahir ayının ardından başlar ve Cemaziyelahir ayıyla devam eder.

Ayın Arapçadaki asıl adı “Cumâdelûlâ”dır. Türkçede zaman içerisinde Cemaziyelevvel şeklindeki kullanım yaygınlaşmıştır.

“Cumâdâ” kelimesi soğuk ve kuraklıkla ilişkilendirilir. Ayların isimlendirildiği dönemde şiddetli soğuk veya kuraklık yaşandığı için bu adın verildiğine dair rivayetler bulunur. Ancak hicri takvim ay yılına göre ilerlediği için Cemaziyelevvel günümüzde her zaman kış veya kurak bir döneme denk gelmez.

Hicri takvimde ilk beş ay şu sırayla ilerler:

Muharrem
Safer
Rebiülevvel
Rebiülahir
Cemaziyelevvel
Cemaziyelevvelin ardından hicri takvimin altıncı ayı olan Cemaziyelahir gelir.

Sadaka ve Hayır

Cemaziyelevvel ayında yapabileceğiniz güzel amellerden biri de sadaka ve hayırdır.

Sadaka vermek için büyük miktarlara ihtiyacınız yoktur. İmkânınız ölçüsünde düzenli küçük yardımlar yapmak da değerlidir.

Bir ihtiyaç sahibinin alışverişine katkıda bulunabilir, bir öğrenciye destek olabilir, yemek ikram edebilir veya güvenilir bir hayır çalışmasına katkı sağlayabilirsiniz.

Sadakayı yalnızca maddi yardımla da sınırlamamak gerekir. Birinin işini kolaylaştırmak, ihtiyaç duyduğu konuda yardımcı olmak veya çevrenizdeki insanlara fayda sağlayacak bir davranışta bulunmak da günlük hayatınızı iyilikle doldurmanın yollarındandır.


SADAKA BAĞIŞINIZI İLİM TALEBELERİNE VE HAFIZLARA ULAŞTIRIN

Cemaziyelevvel Ayında Oruç Tutulur mu?

Evet, Cemaziyelevvel ayında nafile oruç tutulabilir. Ancak bu aya özel olarak tutulması gereken belirli bir oruç bulunmaz.

Sağlığınız uygunsa ve nafile oruç tutmak istiyorsanız yılın diğer zamanlarında olduğu gibi Cemaziyelevvel ayında da oruç tutabilirsiniz.

Örneğin pazartesi ve perşembe günlerinde veya kameri ayların 13, 14 ve 15. günlerinde nafile oruç tutma uygulamalarını değerlendirebilirsiniz.

Burada dikkat edilmesi gereken nokta, Cemaziyelevvel ayında belirli bir günün orucuna kaynaklarda bulunmayan özel bir fazilet atfetmemektir.

Dolayısıyla “Cemaziyelevvelin şu günü mutlaka oruç tutulmalıdır” gibi ifadeler yerine, bu ay içerisinde genel nafile oruç uygulamalarına devam edilebileceğini söylemek daha doğrudur.